Search:

Тел:+996 312 46 13 16;   +996 770 98 98 28 

ГОСУДАРСТВЕННЫЙ ФОНД ИНТЕЛЛЕКТУАЛЬНОЙ  / Без рубрики  / Инновациялык ишмердүүлүк коомдун өнүгүү булагы

Инновациялык ишмердүүлүк коомдун өнүгүү булагы

Интеллектуалдык менчик мамлекеттик фондунун 20 жылдыгынын жана

Ч. Айтматовдун 90 жылдыгынын алкагында!

 

 

 

Инновациялык ишмердүүлүк коомдун өнүгүү булагы

 

Ар бир мамлекеттин өсүп өнүгүүсүндө коомдун интеллигенция катмарынын эмгек ишмердүүлүгү негизги ролду ойнойт. Калктын калың катмарынын жашоосун жакшыртууда интеллектуалдык менчикти туура пайдалана билүү жана инновациялык ишмердүүлүктү өнүктүрүү өтө чоң мааниге ээ.

2017-жылдын 8-февралында Өкмөттүн №79 токтому менен бекитилген Кыргыз республикасынын илимий-инновациялык өнүгүүсүнүн 2022-жылга чейинки Концепциясында улуттук инновациялык системаны өнүктүрүүнүн негизги принциптери жана приоритеттүү багыттары камтылган. Кыргызстандын экономикасынын инновациялык өңүттө өнүгүүсүнүн зарылчылыгы ишканалардын жана өлкөлөрдүн ортосундагы атаандаштыктын жогорулоосу менен байланышкан. Инновациялык экономиканы калыптандыруунун негизги тенденциялары катары төмөнкүлөрдү белгилөөгө болот:

-сапаттуу адамдык капитал үчүн атаандаштык, себеби жогорку квалификациялуу адистер гана билимди жайылта алат,

-информациялык технологияларды колдонуу менен  инновациялык активдүүлүктү жогорулатуу;

-жогорку технологиялардын атаандаштыгы, бул фактор инновацияларды жайылтууга өбөлгө түзөт.

Жогорудагы шарттарды аткарууда Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Интеллектуалдык менчик жана инновациялар мамлекеттик кызматынын (мындан ары – Кыргызпатент) алдында түзүлгөн Интеллектуалдык менчик мамлекеттик фондунун (мындан ары – ИМ мамфонд) орду абдан чоң. ИМ мамфонд илимий–техникалык өнүгүүгө түрткү берүүдө, Кыргыз Республикасынын интеллектуалдык потенциалын бекемдөөдө талбай кызмат кылып келет. Ойлоп табуучулук, көркөм жана техникалык чыгармачылык, интеллектуалдык менчик объектилерин колдонуу жаатында түрдүү конкурстар уюштурулуп, жер-жерлердеги ишканалар, ЖОЖдор жана балдар мекемелери менен тыгыз иш алып барууда.

Кызматташтыктын жемиштүү мисалы катарында жогорку окуу жайларда жана илимий мекемелерде Инновацияларды жана технологияларды колдоо борборлорунун (ТИКБ) түзүлүшүн белгилей кетсек болот.

ОшТУнун Инновацияларды жана технологияларды колдоо Борбору  (ТИКБ) 2013-жылдын май айында Кыргызпатенттин алдындагы ИМ мамфонддун демилгеси менен өз ара кызматташуу тууралуу келишимдин негизинде түзүлүп, азыркы убакта негизинен  коомдук башталышта иш алып барууда.

Ош технологиялык университетинде түзүлгөн Инновация жана технологияларды колдоо Борбору төмөндөгү багыттар боюнча иш алып барат:

  • ОшТУдагы инновациялык иштелмелердин маалыматтык базасын түзүү жана инвестициялык долбоорлорду даярдоо;
  • Окумуштуулар, мамлекеттик органдар жана өндүрүшчүлөр арасындагы информация алмашуу;
  • Университеттин илимий жана технологиялык иштелмелерин инновациялык форумдарда жана көргөзмөлөрдө демонстрациялоо;
  • Инновацияларды жарнамалоочу иш-чараларды уюштуруу жана өткөрүү.
  • ОшТУнун мугалимдери жана студенттери үчун инновациялык багыттагы семинар, тренингдерди жана окуу курстарын уюштуруу.

Борбордун негизги өнөктөштөрү:

  • Кыргызпатенттин алдындагы Интеллектуалдык менчик мамлекеттик фонду;
  • Кытай Эл Республикасындагы Борбордук Азиядагы илимий-техникалык жана экономикалык информация боюнча Синцзянь институту;
  • Томск шаарындагы илимий жана билим берүү мекемелеринин Консорциуму;
  • Америкадагы жарандык изилдөөлөр жана өнүгүү Фонду (CRDF),
  • ОБСЕ нин (Европадагы коопсуздук жана кызматташуу уюму) Оштогу өкүлчүлүгү ;
  • “Инновация” коомдук фонду;
  • Ош областтык балдардын чыгармачылыгын колдоо Борбору;
  • “Мээрим” жана “Келечек” балдар билим борбору.

Борбордун  иш-аракетинин негизинде университеттин мугалимдери жана студенттери көп сандаган конкурстарга, семинар-тренингдерге катышып, бир катар сыйлыктарга, байгелерге ээ болушкан, квалификациясын жогорулатышкан. Эл аралык деңгээлдеги байланыштар түзүлүп, СРДФ фондусунун (АКШ) 2000 доллар өлчөмүндөгү гранты утулуп алынган жана бир нече чарбалык келишимдеги иштер аткарылган. ТИКБ “Биз XXI кылымдын интеллектуалдарыбыз” конкурсунун алкагында балдардын областтык мелдештерин уюштуруп, университетти пропагандалап келет. Илим бөлүмү менен биргеликте жыл сайын макалалаларды жана долбоорлорду жазуу боюнча семинар уюштурулууда. Учурда ТИКБнын иш-аракетине  Кыргызгызпатент иш жүзүндө көмөк көрсөтүп, квалификация жогорулатууга шарт түзүп, моралдык болсо да жардам көрсөтүп келет жана методикалык-усулдук адабияттар менен камсыздоодо.

 

2018-жылдын 14-18-майында ОшТУнун базасында “Биз XXI кылымдын интеллектуалдарыбыз”  эл аралык  жаштардын кароо-сынагы өткөрүлдү . Бул сынак Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министрлиги, Кыргызпатент, “Алтын Түйүн” Республикалык балдардын инженердик-техникалык академиясы тарабынан жыл сайын өткөрүлүп келет. Сынакта жалпысынан 100дөн ашуун  долбоор (макеттер, моделдер, өндүрүштүк үлгүлөр, баяндамалар, бизнес-пландар ж.б.), илимдин приоритеттүү делген 6 багыты (секция) боюнча каралып, катышуучулардын жалпы саны  150дөй адамды түздү. Сынактын жүрүшү  КТР, ЭлТР, ОшТВ жана ОшПирим телеканалдарынан чагылдырылды.

Кыргызпатент менен биргеликте интеллектуалдык менчикти коргоо багытындагы бир нече регионалдык семинарлар өткөрүлдү.

ТИКБ тарабынан Ош областтык балдардын чыгармачылык борбору жана Ош шаардык “Келечек” балдар билим борбору менен биргеликте жолугушуулар жана конкурстар өткөрүлүп турат.

ОшТУнун 2 талапкери (мугалимдер Акматов Б., Сатыбаев А.)  2016-жылдын 19-20-майында  Бишкек шаарында Кыргызпатент уюштурган  “Идеялар жармаңкеси” сынагына катышышты, алардын эмгектери китеп-каталогго киргизилди жана НТС телеканалынын “Чилистен” телекөрсөтүүсүнө сунушталды. ОшТУнун атынан 2 долбоор республикалык “Мыкты инновациялык долбоор-2016” сынагына катышты (авторлору Ирматова Ж. жана Калдыбаев Н.А.,  ФТиП). Борбордун координатору Калдыбаев Н.А.  2016-жылдын 9-17-ноябрында Бишкек шаарында Кыргызпатент тарабынан уюштурулган «Инновациялык менеджменттин негиздери. Инновациялык долбоорлорду башкаруу» программасы боюнча квалификациясын  жогорулатып келди. Окутуу процессин Россия Интеллектуалдык менчик академиясынын (Москва)  профессорлору ишке ашырып, катышуучуларга атайын күбөлүк-сертификат берилген.

ТИКБ тарабынан 3 чарбалык келишимдерге кол коюлуп, жалпы суммасы 40 миң сомду түзгөн илимий изилдөөлөр аткарылды (заказчиктер “Кызыл-Кыя БАМ” ЖЧК, “Абдубапов” ЖК, “Бозбу-Ата” ЖЧК).  Жалпысынан 2016-18 жылдары ТИКБ тарабынан 10дон ашуун инвестициялык долбоорлор даярдалып, алардын экөөсү каржыланууга алынды. Илим-изилдөө иштеринин жыйынтыктарын өндүрүшкө тартуу жана инновациялык ишмердүүлүктү жайылтуу максатында 9 иш-чара өткөрүлдү (3 сынак, 6 семинар-тренинг). Окутуучулук-профессордук курамдын квалификациясы республикалык жана эл аралык деңгээлде жогорулатылып, информациялык маалыматтардын булактары тынымсыз толукталууда.

 

ЖОЖдордун рейтингин республикалык денгээлде аныктоодо инновациялык ишмердүүлүк да өзүнчө бир критерий экенин эске алып, ОшТУнун жетекчилиги инновациялык ишмердүүлүктү колдоого алууда. Мугалимдик-профессордук курамды патенттик документация менен иштөөгө жана долбоор жазууга үйрөтүү үчүн атайын семнарлар уюштурулууда.  2018-жылы ОшТУ жогорку окуу жайлара арасында уюштурулган “Технопарктарды түзүү боюнча” конкурстун жеңүүчүсү катарында 1 млн 900 миң сом өлчөмүндөгү грант менен сыйланды. Учурда тендер өткөрүлүп, заманбап жабдуулар алынып келүүдө. Технопарк  IT-технологиялар , альтернативдүү энергетика жана жаңы материалдарды иштеп чыгуу багыттарында долбоорлорду ишке ашырууда.  Мындан сырткары, инновациялык ишмердүүлүктү жандандырып, кошумча киреше табуу максатында инвестициялык долбоорлор даярдалып, бизнес-инкубатордо  “Стартап” этабында даярдалууда. Жаш илимпоздорго консультация берүү үчүн “Анализдөө Академиясы” ишке киришти.  Жергиликтүү бийлик органдары, бизнес жана өндүрүштүк структуралар менен байланыштар чыңдалууда.

Буюрса, Кыргызпатент жана ага карштуу ИМ мамфонд  менен биргеликте алдыда дагы көптөгөн инновациялык долбоорлорду ишке ашыруу мумкунчүлүктөрү  бар. “Көп түкүрсө көл болот” демекчи, жаңыланууга ташталган ар бир кадам өз жемишин берет деген ишеничтебиз

 

Н.А. Калдыбаев,

т.и.к., ОшТУнун Технопаркынын директору

Печать